Güney Kore’nin yeni Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung, göreve başlar başlamaz Kuzey Kore ile diyalog çağrısı yaptı, ABD ile ittifakı vurguladı. Çin ile ilişkilerde temkinli adımlar atan Lee, ekonomik toparlanma ve siyasi birlik mesajı verdi Güney Kore Devlet Başkanı olarak seçilmesinden saatler sonra Lee Jae-myung, Çarşamba günü göreve başlayarak Kore Yarımadası’na barış getirmek için düşman ülke Kuzey Kore ile diyalog çağrısında bulundu. Ayrıca Güney Kore’nin Amerika Birleşik Devletleri ile olan güvenlik ittifakına olan bağlılığını vurguladı. Ulusal Meclis’te ulusal çapta yayımlanan yemin töreni konuşmasında Lee, tarifeler üzerinde müzakere etmek ve güvenlik ittifakını sürdürmek zorunda olduğu Trump yönetimiyle diplomatik işbirliğini yeniden teyit etti ve ABD ve Japonya ile üçlü işbirliğini sağlamlaştırma sözü verdi. Ancak Lee, başkan olarak karşı karşıya olduğu çetin diplomatik sorunlar — Güney Kore’nin tek askeri müttefiki ABD ile en büyük ticaret ortağı Çin arasındaki büyüyen rekabet gibi — hakkında doğrudan yorum yapmaktan kaçındı. İlk konuşmasında Çin’den bahsetmedi Seçim kampanyası sürecindeki konuşmalarında Çin ile ilişkilerin iyileştirilmesi çağrısı yapan Lee, yemin konuşmasında Çin’i adıyla anmaktan kaçındı; bu da hükümetinin önümüzdeki aylarda karşı karşıya kalacağı hassas diplomatik müzakereleri yansıtıyordu. Lee, Çin ile gerilen ilişkileri onararak ekonomik büyümeyi teşvik etmeyi istiyor. Ancak Washington, Güney Kore’den Çin’i dizginleme konusunda daha büyük bir rol üstlenmesini talep ediyor. Lee, Çarşamba günü yalnızca Çin’e dolaylı bir atıfta bulundu ve “Komşu ülkelerle ilişkilerde ulusal çıkar ve pragmatizm perspektifinden yaklaşacağım” şeklinde konuştu. Fotoğraf: Jun Michael Park/New York Times   Washington’da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Lee’yi seçim zaferinden dolayı tebrik ederek ABD’nin “sarsılmaz bağlılığını” yeniden teyit etti ve “Günümüzün stratejik ortamının taleplerini karşılamak ve yeni ekonomik zorluklara çözüm bulmak için ittifakı modernize ediyoruz” dedi. Lee’nin selefi Yoon Suk Yeol, nisan ayında kısa süreliğine sıkıyönetim ilan ettikten sonra görevden alınmıştı. Yoon, Seul’ü iki süper güç arasındaki stratejik rekabette daha net biçimde Washington’un yanına konumlandırarak Pekin’i kızdırmıştı. Ancak Washington’dan, Tokyo ile ilişkileri geliştirerek üçlü işbirliğini mümkün kıldığı için övgü almıştı. “Eğer yeni hükümeti Washington’un Çin ve Japonya’ya yönelik yaklaşımıyla uyumlu hareket etmezse, gerilimler beklenebilir” diyen Seul merkezli araştırmacı Duyeon Kim sözlerini şöyle sürdürdü: “Genel olarak, Güney Kore’de ilerici bir hükümet görevde olduğunda Seul ile Washington arasında daha fazla politika uyumsuzluğu yaşanmıştır” Japonya Başbakanı Shigeru Ishiba ise Çarşamba günü Lee ile erken bir görüşme yapmayı umduğunu belirterek, iki komşu ülke liderleri arasında ziyaret alışverişi uygulamasını sürdürmek istediğini ifade etti. Ishiba sözlerinin devamında “Güney Kore ile işbirliğini ve ABD ile üçlü işbirliğini Başkan Lee Jae-myung yönetiminde artırmayı umuyorum. Bu yıl, Japonya ile Güney Kore arasında diplomatik ilişkilerin normalleşmesinin 60. yıldönümü” ifadelerini kullandı. Kuzey Kore, Lee’nin göreve başlamasına hemen tepki vermedi. Yoon döneminde Güney’e giderek daha düşmanca yaklaşmış, diyalog tekliflerini reddetmiş ve nükleer silah kullanma tehdidinde bulunmuştu. Kuzey’in Rusya ile yeni kurduğu ittifak, lideri Kim Jong Un’a Güney Kore ve ABD karşısında daha fazla koz kazandırdı. Analistler, Kim’in görüşmelere yeniden başlamak için daha büyük teşvikler talep edeceğini söylüyor. Çin’den Güney Kore seçimleri sonrası ilk mesaj Çin lideri Şi Jinping, Lee’ye kutlama mesajı gönderdi. Çin devlet medyasına göre, iki ülkenin “önemli komşular ve işbirliği ortakları” olduğunu belirten Şi, ikili ilişkilerin geliştirilmesine “büyük önem” verdiğini söyledi. “Çin-Güney Kore ilişkilerinin gelişmesinin temel itici gücü, iki tarafın ortak çıkarlarından kaynaklanmaktadır” diyen Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian “Çin, taraf tutmaya ve kamplar arası çatışmaya her zaman karşı çıkmıştır” sözleriyle dikkat çekti. Lee, Yoon’un azledilmesiyle doğan boşluğu doldurduğu için, Salı günü yapılan seçimlerin sonucunun Ulusal Seçim Komisyonu tarafından onaylanmasının ardından hemen göreve başladı. Gece boyunca seçim kampanyasından yeni yönetimini kurmaya geçti, kabinesinin ve başkanlık ofisinin kilit üyelerini atadı. Yeni hükümeti bekleyen zorluklar Lee, son dönemdeki Güney Kore liderlerinden daha zorlu sorunlarla karşı karşıya. Bunlar arasında Başkan Donald Trump’ın özellikle çelik ve otomotiv sektörlerini etkileyen tarifelerine karşılık vermek de yer alıyor. Yeni başkan, hükümet harcamalarını artıracağını ve düzenlemeleri gevşeteceğini söyleyerek ekonomiyi canlandırmayı ve iş dünyasını teşvik etmeyi hedefliyor. Başkan, ekonomik büyümenin, daha fazla iş imkânı yaratmanın ve ekonomik ile diğer eşitsizlikleri azaltmanın anahtarı olduğunu söyledi. Asya Toplum Politikaları Enstitüsü Başkan Yardımcısı Wendy Cutler, “Lee Jae-myung özellikle ekonomik cephede yoğun bir çalışma içinde olacak. Yavaşlayan Kore ekonomisini canlandırmak için hemen adımlar atmasının yanı sıra, Trump yönetimiyle ticaret görüşmelerini 8 Temmuz’a kadar tamamlama zorunluluğu var” sözlerini kaydetti. Fark anketlerin öngördüğünden daha düşük çıktı   Seçim, büyük ölçüde, Güney Kore’de kırk yıl sonra ilk kez askeri yönetimi geri getirme girişiminde bulunan Yoon ve sağcı Halkın Gücü Partisi hakkında bir referandum olarak değerlendirildi. Yine de bu partinin adayı Kim Moon-soo oyların %41’ini aldı. Lee seçimi %49,4 ile kazandı; bu oran anketlerin öngördüğünden daha düşük bir farktı. Lee, Güney Kore’nin ekonomi, diplomasi ve iç politikadaki “karmaşık ve iç içe geçmiş krizlerle” başa çıkabilmesi için ulusal birlik çağrısı yaptı ve “Birlik, yetkinliğin bir göstergesidir; bölünme ise yetkinsizliğin sonucu” dedi. Lee şöyle devam etti: “Halkın yaşamını iyileştirme yeteneğine ve iradesine sahip olmayan siyasi güçler, halkı bölmekle ve nefret tohumları ekmekle meşguldür. Bölücü siyaseti sona erdirecek bir başkan olacağım” Lee, Yoon’un sıkıyönetim ilanında yer alanları cezalandıracağını ve gelecekte bir başka liderin askeri yönetimi denemesini önlemek için daha fazla kurumsal denetim mekanizması kuracağını söyledi. Lee aynı zamanda muhalefetle diyalog ve uzlaşma kanalını yeniden tesis etme sözü de verdi.  

Ukrayna ordusunun Rusya’ya düzenlediği insansız hava aracı saldırısında en az bir düzine askeri uçak imha edildi. New York Times’ın analizine göre, stratejik bombardıman uçaklarının kaybı, Moskova’nın Ukrayna’ya yönelik hava saldırı kapasitesini zayıflatabilir Aylar boyunca, cephede mevzi kaybederken bile, Ukrayna ordusu Rus topraklarının derinliklerine uzanan çarpıcı bir saldırının planlarını yapıyordu. Geçen hafta sonu Ukrayna’ya ait uzaktan kumandalı insansız hava araçları (İHA), Rusya içinde saklandıkları yerlerden çıkarak hasar vermeye başladı. Saldırıların ardından en az bir düzine askeri uçak enkaza döndü. New York Times’ın video ve uydu görüntülerini incelediği analiz, saldırının boyutunu ortaya koyuyor. Belaya ve Olenya’daki en az iki hava üssünde stratejik bombardıman uçakları imha edildi. Rusya Savunma Bakanlığı’na göre Ukrayna toplamda beş bölgede üsleri hedef aldı; Bakanlık, üç bölgede saldırıların püskürtüldüğünü bildirdi. Times, bu iddiaları bağımsız olarak doğrulayamadı; ancak elde edilen uydu görüntülerinde hedef alındığı tahmin edilen diğer iki üste herhangi bir uçağın zarar görmediği görülüyor. Üçüncü üsle ilgili ise net bir uydu görüntüsü veya video mevcut değil. ©2025 Maxar Technologies via The New York Times   Belaya Hava Üssü Çevrimiçi ortamda geniş çapta paylaşılan ve Times tarafından doğrulanan bir video, Ukrayna İHA’larının Belaya hava üssüne saldırısını yöneten yazılımın kaydını gösteriyor. Görüntülerde bir İHA, üssün üzerinde uçarak en az altı uçağın sıralandığı alana ilerliyor ve Tupolev Tu-95 bombardıman uçağına doğru alçalmaya başlıyor. Kısa süre sonra paylaşılan başka bir videoda, modüler ev görünümünde kamyon kasalarından fırlatılan iki İHA’nın, üssün yaklaşık 6 kilometre uzağındaki dumanlar arasında uçtuğu görülüyor. Yerdeki kameralar tarafından kaydedilen başka görüntüler, kamyon kasası ile Belaya üssü arasında kalan bir noktada, üssün üzerine uçan daha fazla İHA’yı gösteriyor. Bu uçuş yönü, saldırının kamyon kasası bölgesinden düzenlenmiş olabileceğine işaret ediyor.   ©2025 Maxar Technologies via The New York Times Aynı gün daha sonra çekilen görüntülerde, kamyon kasalarının yandığı ve üst kapaklarının yere düşmüş halde olduğu görülüyor. Ukraynalı yetkililer Pazartesi günü yaptığı açıklamada, İHA’ların fırlatıldığı kasaların kendiliğinden imha olacak şekilde düzenlendiğini bildirdi. Times, hasarı değerlendirmek için uydu görüntüleme şirketi Umbra’dan alınan radar görüntülerini inceledi. Bulutlu hava koşullarına rağmen net veri elde edilebildi. Yedi stratejik bombardıman uçağı tamamen tahrip olmuş görünüyor; muhtemelen dört Tupolev Tu-22M ve üç Tupolev Tu-95. Bu uçaklar, İHA görüntülerinde de tespit edildi. Jeo-uzamsal analist Chris Biggers da aynı tespiti daha önce paylaşmıştı. Belaya’daki tahribat, Rusya’nın Ukrayna’yı hedef alan uzun menzilli bombardıman kapasitesine ciddi bir darbe anlamına geliyor. Üste çekilen uydu görüntülerinde, otomobil lastikleri ve diğer malzemelerden yapılmış sahte uçaklar da görülebiliyor. Bu tür insansız hava aracı önleme önlemleri son aylarda kuruldu. Olenya Hava Üssü Times tarafından doğrulanan Olenya hava üssüne ait en erken görüntüler, saldırının çoktan başladığını gösteriyor. Ukraynalıların kontrol yazılımından alınan ekran kaydında bir İHA, dumanlar içindeki iki Tu-95 bombardıman uçağının yanından geçerken görülüyor. Başka bir Tu-95’in ise patlamayla vurulduğu görülüyor. En az üç Tu-95’in kanatlarında ve yakınlarında savunma amacıyla konulmuş otomobil lastikleri dikkati çekiyor. ©2025 Maxar Technologies via The New York Times Kısa süre sonra kaydedilen başka görüntülerde bir Tu-95 ve bir An-12 kargo uçağının alevler içinde olduğu görülüyor. Üssün yaklaşık 6 kilometre güneybatısındaki bir benzin istasyonunda bir adam, gökyüzünde uçan İHA’ları kaydederek, bunların biraz ileride park halinde görülen bir kamyondan fırlatıldığını öne sürüyor. ©2025 Maxar Technologies via The New York Times Düzenlenen saldırılar, Rusya’ya stratejik açıdan kayda değer bir darbe vursa da, analistler Kremlin’in askeri hedeflerini sürdürme kararlılığında bir değişiklik olmadığını belirtiyor.

Moderna, Trump yönetiminin değişen aşı politikaları ve mRNA teknolojisine yönelik artan şüphecilik nedeniyle büyük baskı altında. FDA onaylarının daraltılması ve milyar dolarlık sözleşmeler iptal edilmesinin ardından şirketin hisse değeri çakıldı Moderna bir zamanlar Trump’ın  gözdesiydi. O dönemde yönetim, şirketin milyonlarca insanı virüsten koruyan Covid-19 aşısını geliştirmesi için büyük çaba göstermişti. Moderna, aşı üretiminin yeniden hedef alındığı bu günlerdeyse Trump’ın çapraz ateşi altında kalmış durumda. Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Moderna’nın geliştirdiği yeni nesil Covid aşısının şirketin hedeflediğinden daha dar bir hasta grubunda denenmesine yöenlik karar verdi. Onay, yalnızca yaşlı yetişkinler ile 12-64 yaş arası sağlık riski taşıyan bireyleri kapsıyor. 766 milyon dolarlık sözleşme iptali Şirket, aşılarına güç veren mRNA teknolojisine büyük yatırım yaptı ve bu teknolojiyi farklı hastalıkları tedavi etmek ya da önlemek için kullanmayı hedefledi. Ancak Covid aşısından büyük gelir elde ettikten sonra ürün yelpazesini çeşitlendirmekte başarısız oldu. Bu durum, Trump yönetiminin teknolojiye eleştirel yaklaşması ve aşıların düzenlenmesi, tavsiye edilmesi ve geliştirilmesini yeniden şekillendirmeye çalışmasıyla birlikte Moderna için olumsuz sonuçlar doğurdu. Sağlık ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (HHS), kuş gribi dahil pandemi düzeyindeki grip türleri için mRNA tabanlı aşılar geliştirmek üzere Moderna’ya verilen 766 milyon dolarlık sözleşmeyi yakın zamanda iptal etti. FDA ise Covid aşılarının onaylanmasına yönelik daha fazla test gerektiren yeni bir çerçeve açıkladı. Moderna ise grip-Covid kombine aşısı için FDA’ye yaptığı başvuruyu geri çekti. Hisseleri çakıldı Zor günler geçiren şirket, pandemi sonrası dönemde maliyetleri azaltmak ve yoluna devam etmek için çözümler arıyor. Şirketin hisseleri, Covid aşısına olan düşük talep ve solunum sinsityal virüsü (RSV) aşısının hayal kırıklığı yaratan satışları nedeniyle bu yıl yaklaşık yüzde 35 değer kaybetti. Moderna’nın hisse fiyatı 2021’de 484 dolarla zirveye çıkmışken şu an pandemi öncesi seviyelere, yaklaşık 25 dolara geriledi. Mizuho adlı finans şirketinin sağlık stratejisti Jared Holz, “Şu anda aşı işinde olmak için kötü bir zaman. Bu yönetimin gösterdiği eğilim kesinlikle onların lehine değil” diyor. “Hiçbir zaman işe yaramadı” Yeni aşı onaylama çerçevesi, belirli yaş gruplarına yönelik yeni Covid aşılarının randomize, kontrollü klinik deneylerden geçmesini zorunlu kılıyor. Uzun süredir aşılara şüpheyle yaklaşan Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. kısa süre önce mRNA dahil olmak üzere bazı solunum hastalığı aşılarının “hiçbir zaman işe yaramadığını” söyledi. Mayıs ortasında Kennedy, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) artık hamile kadınlar ve çocuklara Covid-19 aşısını rutin olarak önermeyeceğini açıkladı. Aynı zamanda, FDA binlerce çalışanını kaybetmiş durumda. FDA veri talep ediyor Pfizer gibi diğer aşı üreticileri de hükümetin yarattığı zorluklarla karşı karşıya olsa da, çoğu daha fazla ürün sattığı için daha iyi bir konumda. Moderna’nın yalnızca üç onaylı aşısı var ve kanser, nadir hastalıklar, uçuk ve Lyme hastalığına karşı geliştirdiği aşılarla dolu ürün geliştirme hattında ilerleme kaydetmekte zorlanıyor. Grip-Covid kombine aşısının onay başvurusunu geri çekme kararı hakkında Moderna, FDA ile yaptığı görüşmenin ardından böyle bir karar aldığını ve FDA’nın daha fazla grip verisi talep ettiğini söyledi. Şirket, çalışmaların sonuçları geldikten sonra başvuruyu yeniden yapmayı planlıyor. Sözleşme Biden döneminde imzalanmıştı Söz konusu devlet sözleşmesi Biden yönetimi döneminde verilmişti ve Moderna, kuş gribi aşısının erken faz bir çalışmada olumlu sonuçlar verdiğini belirtti. Ancak hükümet, “bilimsel ya da etik açıdan savunulamaz” olduğu gerekçesiyle sözleşmeyi iptal etti. HHS sözcüsü, bunun yalnızca etkinlikle değil, “güvenlik, bütünlük ve güvenle” ilgili olduğunu söyledi. Ayrıca mRNA teknolojisinin “hala yeterince test edilmediğini” ekledi. Moderna sözcüsü ise, “Pandemi sırasında elde edilen sonuçlar kendini açıkça göstermektedir. Dünya çapında bir milyardan fazla insanda kurulan güvenlik profili ve etkinlik ortada” dedi. “Tam olarak aynı hedefe sahibiz” Moderna CEO’su Stephane Bancel, mayıstaki bir yatırımcı konferansında, yeni yönetimin Covid aşılarını yüksek riskli bireyler için önceliklendirdiğini, bunun da “net pozitif” ve büyük bir pazar olduğunu söyledi. Bancel, aynı ay içinde verdiği bir röportajda, Moderna’nın yeni bir teknolojiye dayalı ürünlerinin güvenlik ve etkinliğini kanıtlama sorumluluğunun farkında olduğunu söyledi. Bancel, “Tam olarak aynı hedefe sahibiz. Etkili ya da güvenli olmayan bir ürünü piyasaya sürmek istemeyiz.” dedi. 2020’de Trump’tan destek almışlardı Pandemi öncesi dönemde Moderna’nın FDA onaylı hiçbir ürünü yoktu. Ardından 2020’de Trump’ın “Operation Warp Speed” programı kapsamında şirket milyarlarca dolar destek aldı ve binlerce kişilik aşı denemeleri gerçekleştirdi. Moderna’nın Covid aşısı küresel ölçekte kullanıldı ve milyonlarca insanın hayatını kurtardığı kabul ediliyor. Aşı, Moderna’nın yıllık satışlarını iki yıl boyunca yaklaşık 20 milyar dolara çıkardı ve çalışan sayısını 5 bin 800 kişiye ulaştırdı. mRNA çalışmaları Şirketin bir sonraki hedefi, mRNA teknolojisine yoğunlaşarak bazı hastalıkları tedavi etmek ya da önlemek oldu. Ancak yeni mRNA ürünlerinin geliştirilmesi yavaş ilerliyor. Diğer aşılar için yürütülen bazı çalışmalar beklenen verileri sunamadı, bazıları ise düzenleyici engellere takıldı. Moderna’nın RSV aşısı, Pfizer ve GSK’nın ürünleri karşısında pazar payı kazanmakta zorlandı ve satışlar beklentilerin altında kaldı. Bu süreçte, şirket elindeki nakdi mRNA dışındaki alanlara yatırım yapmak için kullanmadı. Böylece büyüme için tek bir teknolojiye bağımlı kaldı. Araştırma bütçesi düştü Geçen sonbaharda Moderna, araştırma bütçesini yüzde 20 azaltacağını, bazı personeli işten çıkaracağını ve deneysel ilaç listesini daraltacağını açıkladı. 2025’e finansal beklentilerini düşürerek ve 1 milyar dolarlık yeni maliyet kesintisi sözü vererek başladı. Şirket, ilaç geliştirmeye yönelik harcamalarına da devam etti. 31 Mart itibarıyla elinde 8.4 milyar dolar nakit bulunuyordu. Bu miktar üç ay önce 9.5 milyar dolardı. Holz, Moderna’nın ya yeni sermaye toplaması ya da borç alması gerektiğini çünkü mevcut hızla giderse 18 ay içinde nakdi tükeneceğini söyledi. Yılı 6 milyar dolarla kapatacaklar Moderna, yıl sonunda yaklaşık 6 milyar dolarlık nakit ve yatırımla yılı kapatmayı beklediğini, harcamaları azaltmayı ve 2028 itibarıyla zarar etmeyi bırakmayı planladığını açıkladı. Şirket ayrıca yeni hisse ihraç etmeyeceğini de belirtti. Moderna’nın geleceği, geliştirilmekte olan aşılarının başarılı olup olmayacağına ve yeni Covid aşısına yönelik talebin artmasına ya da RSV aşısının kapsamının genişletilmesine bağlı. FDA’nın bu genişletme konusunda Haziran ayında karar vermesi bekleniyor.